Blog Spiegelneuronen

Maart 2014

Vanochtend was onze jongste wat uit zijn hum. Hij was verdrietig, boos en wilde geen afscheid nemen. Ik bleef daarom maar even wat langer in de klas, met hem op schoot. Net iets buiten de kring zag ik in een hoekje weggedoken een ander jongetje dat een beetje uit zijn hum was. Zacht huilend zat hij tussen boekenkast en verwarming. Ik vroeg hem er bij te komen maar dat wilde hij niet. Ondertussen ging de klas vrolijk zingend de dag starten, wat ik logisch en natuurlijk vond.

Later op de dag vroeg ik me af of dat eigenlijk wel zo logisch en natuurlijk was. Niets op of aan te merken op de juf en op het ochtendritueel hoor, maar het zette me wel aan het denken: wat zeg je er mee als een verdrietig kind met rust gelaten wordt tot het zelf weer in de kring gaat zitten? Natuurlijk aan de ene kant respect, je mag het op jouw manier en op jouw tijd oplossen. Maar aan de andere kant ook: je moet het zelf oplossen en als je weer leuk bent kan je meedoen. Later vertelde een vriendin dat ze in de huisartspraktijk te maken had met iemand die vermoedelijk iets te veel gedronken had. De hele wachtkamer was gevuld met mensen die deden alsof hun neus bloedde, pas toen deze vrouw weg was kwamen de meningen en tongen los. Misschien ken je dat wel, dat er aan de andere kant van de tram een ruzie uitbreekt en dat jij van binnen de onrust voelt als ware de ruzie naast je. Of dat twee collega’s een niet hoorbaar maar wel voelbaar onderonsje hebben. Dat je aanvoelt dat het met die ene moeder op het schoolplein hartstikke slecht gaat ook al staat ze met haar glimlachkaken in. We staan namelijk de hele dag open voor alle emoties die bij anderen langskomen. De een wat meer de ander wat minder. Maar allemaal hebben we op momenten dat het bij iemand spannend, verdrietig, onrustig of angstig wordt, dat ons eigen hartje ook een beetje open gaat staan naar die emotie. Als we dan maar vaak doen alsof dat niet zo is, en gewoon onze gewone verdere gang gaan, wordt het eigenlijk heel ingewikkeld. Voor ons eigen hart en voor dat van anderen. Als een kind onrust of angst ervaart, ruzie of verdriet heeft, gaat zijn stress-zenuwstelsel een beetje te hard wapperen. Kinderen hebben dan nodig dat ze een kunnen meeliften op het kalmerende zenuwstelsel van anderen. Op die manier leren ze eerst via de ander en later zelf om hun eigen emoties te kalmeren en de onrust te repareren. Maar als we te vaak niet kunnen meeliften op het kalmerende zenuwstelsel van aan ander, ontwikkelen we de kwaliteit om onszelf te kalmeren en te repareren wat minder goed. Ogenschijnlijk ontstaat er dan wel rust, maar niet daadwerkelijk van binnen. Zelf oplossen is dus niet iets wat voor de lange termijn winst geeft. En ook volwassenen die er zelf niet helemaal uit komen hebben dus net als kinderen even een leen-zenuwstelsel nodig. Om te leren kalmeren, om te leren repareren en om te leren het pretzenuwstelsel weer aan te zetten. Wat dit met ADHD/ADD te maken heeft? Misschien dat kinderen met ADHD juist snel oppikken dat er iemand emotioneel van de rel is. Misschien zijn dit juist de kinderen die hun hartje snel open hebben staan voor de onrust, het verdriet, de angst of de eenzaamheid van anderen. En omdat ze nog niet weten wat ze daar mee moeten, worden ze zelf druk, stuurs of onbereikbaar. Als we deze kinderen nu geregeld ons zenuwstelsel uitlenen om te leren te kalmeren, zouden dit wel eens zeer waardevolle empathische volwassenen kunnen worden. je zenuwstelsel leen je het simpelste uit door zelf een stemming te voelen die de ander op dat moment goed kan gebruiken. Dan zend je vanzelf iets uit dat het andere zenuwstelsel zal ontvangen, zo werken onze spiegelneuronen nu eenmaal. En als je die stemming een beetje handig kiest, heb je er zelf ook nog lol van!

Cathelijne Wildervanck